Egzekucja z ruchomości dotyczy składników majątku, z której wierzyciel uzyskuje zaspokojenie należności. Przepisy wyznaczają granice ingerencji komornika i porządkują kolejne etapy postępowania. Z perspektywy dłużnika oraz wierzyciela liczą się m.in. sposób ustalenia wartości rzeczy, forma jej sprzedaży i zasady udziału w przetargu. Wyjaśniamy, jak wygląda egzekucja i licytacja ruchomości przez komornika.
Czym są ruchomości w egzekucji komorniczej?
Ruchomości to materialne składniki majątku, które można przenieść, np. samochód, komputer, meble, maszyna albo wyposażenie firmy. Komornik bada, czy rzecz należy do dłużnika, ponieważ przedmiot osoby trzeciej powinien zostać wyłączony, gdy okoliczności sprawy ujawniają cudzą własność. Faktura, umowa, leasing lub protokół przekazania mogą potwierdzić prawo właściciela, zwłaszcza gdy przedmiot znajduje się w lokalu zobowiązanego. Wyłączone z egzekucji pozostają m.in. podstawowe urządzenia domowe, odzież, zapasy żywności oraz przedmioty potrzebne osobie z niepełnosprawnością. Zwierzęta nie są rzeczami, jednak art. 844¹ Kodeksu postępowania cywilnego pozwala odpowiednio stosować wobec nich przepisy o egzekucji z ruchomości. Komornik weryfikuje jednak, czy prowadzenie czynności nie naruszą zasad ich ochrony, a w przypadku np. bydła upewnia się, czy nabywca zapewni im warunki do dalszej hodowli.
Jak wszcząć egzekucję komorniczą z ruchomości?
Egzekucję komorniczą z ruchomości wszczyna wierzyciel, składając do komornika wniosek, do którego dołącza tytuł wykonawczy. W piśmie wskazuje kwotę należności oraz znane mu ruchomości należące do dłużnika, podając ich cechy pozwalające na sprawną identyfikację. Przykładowo, jeśli chodzi o samochód to warto podać markę, model, numer rejestracyjny, numer VIN oraz miejsce, w którym pojazd się znajduje. Co do zasady egzekucję z ruchomości prowadzi komornik ogólnej właściwości dłużnika. Wierzyciel może jednak wybrać tego działającego w granicach właściwości sądu apelacyjnego, np. jeżeli chce powierzyć sprawę kancelarii położonej bliżej miejsca, w którym znajduje się zajmowana rzecz.
Jak przebiega zajęcie ruchomości przez komornika?
Na podstawie art. 845 KPC organ przystępuje do egzekucji komorniczej przez zajęcie rzeczy. Wpisuje przedmiot do protokołu, opisuje go, podaje informacje pozwalające odróżnić go od innych rzeczy i ustala jego rynkową wartość. Suma oszacowania nie jest kwotą sprzedaży, lecz podstawą do obliczenia ceny wywołania oraz rękojmi. Jeżeli według oceny komornika wartość ruchomości przekracza 25 000 zł, albo strony kwestionują wycenę, do jej ustalenia wzywa się biegłego. Zastrzeżenia wnosi się do protokołu przy zajęciu, a gdy nie jest to możliwe, w terminie 3 dni od doręczenia jego odpisu. Ruchomość pozostaje u osoby, u której ją zajęto, pod jej dozorem, lecz z ważnych powodów komornik może przekazać ją innemu dozorcy lub odebrać. Warto też wiedzieć, że nawet jeśli dłużnik sprzeda przedmiot, to nie zatrzyma w ten sposób egzekucji.
Czy komornik może sprzedać ruchomość bez licytacji?
Art. 864¹ KPC dopuszcza sprzedaż z wolnej ręki, gdy dłużnik wyrazi zgodę i określi minimalną cenę. Trzeba pamiętać też o terminie – muszą upłynąć 2 tygodnie od dnia uprawomocnienia się zajęcia, o czym stanowi Art. 864 KPC. Ten sam przepis wskazuje jednak wyjątki, np. produkty, które szybko się psują, albo żywy inwentarz pozostający bez dozoru dłużnika. Komornik zawiadamia wierzycieli prowadzących egzekucję. Mogą oni wnieść sprzeciw w ciągu tygodnia, a w przypadku rzeczy, które można sprzedać bezpośrednio po zajęciu, w ciągu 3 dni.
Jak wygląda licytacja ruchomości przez komornika?
Po zajęciu ruchomości i wyznaczeniu terminu licytacji komornik publikuje obwieszczenie z informacjami potrzebnymi do podjęcia decyzji o udziale w licytacji. Zainteresowany może sprawdzić, czego dotyczy sprzedaż, gdzie obejrzeć przedmiot oraz jakie warunki trzeba spełnić, żeby złożyć ofertę. W przetargu bierze udział osoba fizyczna albo firma, jeżeli wpłaci wymaganą rękojmię i spełni pozostałe warunki wskazane w obwieszczeniu. Jeżeli uczestnik działa przez pełnomocnika, musi przedstawić prawidłowo sporządzone pełnomocnictwo. Z udziału wyłączono m.in. dłużnika, komornika i osoby z nimi blisko związane, a także osoby obecne podczas czynności w charakterze urzędowym oraz licytanta, który wcześniej nie zapłacił wylicytowanej ceny. Podczas przetargu uczestnicy zgłaszają kolejne oferty, a po zakończeniu postąpień komornik przyznaje rzecz osobie, która zaproponowała najwyższą kwotę. Jeżeli pierwszy termin nie doprowadzi do sprzedaży, wierzyciel może zdecydować o dalszym postępowaniu, w tym o wyznaczeniu kolejnej licytacji albo przejęciu ruchomości na własność. W wersji elektronicznej wszystkie oferty składa się w systemie teleinformatycznym, bez konieczności stawienia się w miejscu licytacji.
Egzekucja z ruchomości prowadzi przez zajęcie rzeczy, ustalenie jej wartości oraz wybór właściwej formy sprzedaży. Komornik może skierować przedmiot na licytację albo, gdy przepisy na to zezwalają, sprzedać go z wolnej ręki. W przetargu nabywcą zostaje uczestnik, który spełni warunki udziału i zaoferuje najwyższą cenę.
