Emerytura i renta podlegają egzekucji, jednak komornik nie ma prawa zająć całego świadczenia. Wysokość potrącenia zależy od rodzaju zadłużenia, kwoty wypłacanej przez organ rentowy oraz obowiązującej kwoty wolnej. Inne ograniczenia stosuje się przy niespłaconej pożyczce, a inne przy zaległych alimentach. Dowiedz się, jak przebiega egzekucja z emerytury lub renty.
Czy komornik może zająć emeryturę lub rentę?
Komornik może skierować egzekucję do emerytury albo renty wypłacanej przez ZUS, KRUS lub inny organ emerytalno-rentowy. Świadczenia te nie są całkowicie wyłączone spod zajęcia, ale podlegają ograniczeniom wynikającym z ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Organ wypłacający świadczenie musi uwzględnić zarówno maksymalny procent potrącenia, jak i kwotę wolną od egzekucji. Od 1 marca 2026 r. przy długach innych niż alimentacyjne wynosi ona 1401,57 zł, natomiast przy egzekucji należności alimentacyjnych 849,42 zł. Zajęcie emerytury przez komornika nie oznacza więc automatycznego potrącenia pełnego ustawowego limitu. Nie wszystkie świadczenia wypłacane razem z emeryturą lub rentą podlegają egzekucji. Przepisy wyłączają spod zajęcia między innymi dodatek pielęgnacyjny, dodatek dla sieroty zupełnej oraz trzynastą i czternastą emeryturę. Z tego powodu zakres egzekucji nie zawsze obejmuje całą kwotę przekazywaną przez organ rentowy.
Jak przebiega egzekucja z emerytury lub renty?
Postępowanie rozpoczyna się na wniosek wierzyciela, który dysponuje tytułem wykonawczym. Może nim być między innymi prawomocny wyrok, nakaz zapłaty albo ugoda sądowa opatrzona klauzulą wykonalności. Po otrzymaniu wniosku komornik ustala, czy dłużnik pobiera emeryturę lub rentę, a następnie przesyła do ZUS albo KRUS zawiadomienie o zajęciu. Od chwili jego doręczenia organ rentowy nie może wypłacać dłużnikowi zajętej części świadczenia. To ZUS lub KRUS oblicza wysokość miesięcznego potrącenia i przekazuje należną sumę komornikowi. Zajęcie obejmuje również kolejne wypłaty, dlatego potrącenia są realizowane aż do spłaty zadłużenia albo uchylenia egzekucji.
Ile komornik może potrącić ze świadczenia?
Przy długach innych niż alimentacyjne, na przykład wynikających z kredytu, pożyczki lub niezapłaconych rachunków, maksymalne potrącenie wynosi 25% świadczenia brutto. Przy zaległościach alimentacyjnych limit wzrasta do 60%. Do 50% emerytury lub renty można potrącić na pokrycie należności za pobyt w domu pomocy społecznej, zakładzie opiekuńczo-leczniczym lub zakładzie pielęgnacyjno-opiekuńczym. Dotyczy to sytuacji, gdy odpłatność jest egzekwowana na podstawie tytułu wykonawczego. Procent potrącenia oblicza się od kwoty świadczenia przed odliczeniem podatku i składki zdrowotnej. Nie oznacza to jednak, że w każdym przypadku komornik otrzyma maksymalną dopuszczalną część świadczenia. Przykładowo, jeżeli potrącenie 25% spowodowałoby pozostawienie świadczeniobiorcy kwoty niższej od ustawowego minimum, ZUS odpowiednio obniży wysokość potrącenia.
Jaka część emerytury lub renty jest wolna od zajęcia?
Kwota wolna określa, ile pieniędzy powinno pozostać świadczeniobiorcy po potrąceniu należności. Jej wysokość zależy od rodzaju długu i jest waloryzowana co roku 1 marca. Kwoty wolnej nie należy utożsamiać z wysokością najniższej emerytury, ponieważ są to dwie odrębne wartości. ZUS porównuje wynikający z przepisów limit procentowy z kwotą, którą można odjąć bez naruszenia chronionego minimum. Potrąceniu podlega niższa suma, dlatego przy niskiej emeryturze komornik nie zawsze otrzyma pełne 25% świadczenia.
Na jakich zasadach komornik zajmuje rentę rodzinną?
Renta rodzinna także może podlegać egzekucji, lecz trzeba uwzględnić liczbę osób uprawnionych do jej pobierania. Gdy świadczenie przysługuje kilku członkom rodziny, każdej osobie przypada określona część renty. Egzekucja długu jednego uprawnionego powinna zostać skierowana do należnego mu udziału, a nie do części przypadających pozostałym osobom. Zajęcie całej renty rodzinnej z powodu zadłużenia jednego świadczeniobiorcy może wymagać sprawdzenia i zakwestionowania.
Po zakończeniu formalności ZUS albo KRUS przekazuje potrąconą część świadczenia komornikowi aż do spłaty zadłużenia lub zakończenia postępowania. Znajomość przebiegu egzekucji oraz obowiązujących ograniczeń ułatwia zrozumienie, w jaki sposób ustalana jest wysokość miesięcznych potrąceń z emerytury lub renty.
