Egzekucja komornicza kojarzy się głównie z zajęciem konta bankowego lub wynagrodzenia, jednak część postępowań jest dużo bardziej skomplikowana. Zdarza się, że dłużnik nie posiada dochodów ani składników majątku pozwalających odzyskać należność. Jak więc zaspokoić wierzycieli w takiej sytuacji? Jakie uprawnienia przysługują organowi egzekucyjnemu? Wyjaśniamy, co robi komornik, jeśli dłużnik nie ma majątku.
Jak komornik upewnia się, że dłużnik nie ma majątku?
Postępowanie egzekucyjne nie kończy się po samym oświadczeniu dłużnika o braku pieniędzy. Komornik sprawdza rachunki bankowe, zatrudnienie, świadczenia z ZUS, wpisy w księgach wieczystych oraz dane dotyczące pojazdów. Może również ustalić, czy dana osoba prowadzi działalność gospodarczą albo otrzymuje zwrot podatku. Część czynności odbywa się elektronicznie poprzez systemy teleinformatyczne, ale zdarzają się też działania terenowe. Jeśli pod wskazanym adresem znajdują się wartościowe ruchomości, komornik ocenia, czy należą do dłużnika i czy można je zająć. Dopiero po wykonaniu takich czynności pojawia się podstawa do uznania, że egzekucja nie przynosi rezultatu.
Kiedy komornik ogłasza bezskuteczność egzekucji?
Bezskuteczna egzekucja pojawia się wtedy, gdy ustalenia komornika nie prowadzą do odzyskania należności. Dochodzi do tego m.in. po zajęciu pustego rachunku bankowego, braku zatrudnienia albo ustaleniu, że dłużnik nie posiada nieruchomości czy wartościowych ruchomości. Podobna sytuacja występuje, gdy dochody są zbyt niskie, aby prowadzić potrącenia zgodnie z przepisami. Komornik przekazuje wierzycielowi informację, że aktualnie nie ma składników majątkowych pozwalających prowadzić dalszą egzekucję. Taki stan nie oznacza jednak, że zadłużenie zostało anulowane lub że wierzyciel traci możliwość dochodzenia pieniędzy w przyszłości.
Na czym polega umorzenie egzekucji przez komornika?
Brak majątku pozwalającego odzyskać należność prowadzi zwykle do umorzenia postępowania egzekucyjnego. Komornik kończy wtedy prowadzone czynności i zamyka sprawę w aktualnym stanie faktycznym. Nie dochodzi już do kolejnych zajęć rachunków, wynagrodzenia czy ruchomości, ponieważ nie ma podstaw do dalszych działań. Umorzenie egzekucji nie działa jednak jak wyrok umarzający sam dług. Wierzyciel nadal dysponuje tytułem wykonawczym i może ponownie skierować sprawę do komornika, jeśli sytuacja finansowa dłużnika ulegnie zmianie, np. po podjęciu pracy albo zakupie nieruchomości.
Co się dzieje z długiem przy bezskutecznej egzekucji?
Bezskuteczna egzekucja nie powoduje wygaśnięcia zobowiązania. Zadłużenie nadal istnieje, a do kwoty głównej mogą dochodzić odsetki oraz koszty związane z wcześniejszym postępowaniem. Dane o zaległościach bywają również widoczne w rejestrach dłużników, co utrudnia uzyskanie kredytu, leasingu czy zakupów na raty. Część osób błędnie zakłada, że umorzenie egzekucji zamyka sprawę definitywnie. Tymczasem wierzyciel może wrócić do dochodzenia należności nawet po kilku latach, o ile roszczenie nadal nie jest przedawnione.
Kto podejmuje dalsze działania po bezskutecznej egzekucji?
Po umorzeniu egzekucji inicjatywa przechodzi głównie na wierzyciela. Komornik nie prowadzi już samodzielnie dalszych poszukiwań majątku ani nie wraca automatycznie do sprawy. Wierzyciel może natomiast ponownie złożyć wniosek egzekucyjny albo wystąpić do sądu z wnioskiem o wyjawienie majątku dłużnika. Takie postępowanie zobowiązuje dłużnika do przedstawienia wykazu majątku oraz źródeł dochodu pod rygorem odpowiedzialności za złożenie nieprawdziwych informacji. Zdarza się również, że wierzyciele monitorują sytuację finansową dłużnika i wracają do egzekucji po uzyskaniu informacji o nowym miejscu pracy lub zakupie wartościowego mienia.
Brak majątku dłużnika nie zatrzymuje automatycznie całej procedury związanej z dochodzeniem należności. Organ egzekucyjny musi wcześniej sprawdzić dostępne źródła dochodu i składniki majątku, a następnie ocenić, czy istnieją podstawy do dalszego prowadzenia sprawy. Nawet umorzenie egzekucji nie zamyka wierzycielowi drogi do odzyskania długu, ponieważ roszczenie nadal może być dochodzone w przyszłości.